Dries Van Noten. Inspirations: schitterend syncretisme

v.l.n.r.: collectiestukken Dries Van Noten (2010), foto van de Sex Pistols, Monique ant 57 van Yves Klein (1960) en een replica naar de Bar tailleur van Christian Dior uit 1947. Ook is in deze vitrine een verwijzing naar Alfred Hitchcocks Vertigo (1958) te zien.

v.l.n.r.: collectiestukken Dries Van Noten (2010), foto van de Sex Pistols, Monique ant 57 van Yves Klein (1960) en een replica naar de Bar tailleur van Christian Dior uit 1947. Ook is in deze vitrine een verwijzing naar Alfred Hitchcocks Vertigo (1958) te zien.

Mode maakt het de mens mogelijk zich te definiëren. We hebben allemaal een huid, maar door die te bedekken kunnen we een ander uiterlijk aannemen. Dat laat ons toe er ongeveer uit te zien hoe we willen, en dus méér te worden wie we willen zijn. Kleding heeft de kracht een extensie van onze persoonlijkheid te kunnen zijn, tenminste voor wie wil (en durft!). De tentoonstelling Dries Van Noten. Inspirations toont dat een kledingstuk ook de verlenging van "een sfeer" kan zijn.

De dirigent van die sferen is de ontwerper. De Antwerp Six designer Dries Van Noten toont nog tot eind juli hoe hij zijn inspiratie uitwerkt in zijn, als het ware syncretische, collecties. Syncretisch, ja, het adjectief van syncretisme: "de versmelting van wijsgerige en religieuze opvattingen en meningen van verschillende herkomst". Van Noten is filosoof noch theoloog, maar laat in zijn ontwerpen wel uiteenlopende inspiratiebronnen samenkomen. Hij slaagt erin een signatuur te vinden waarin punk, Vlaamse Primitieven en bloemenmotieven deel kunnen zijn van eenzelfde label. Maar vooral: hij laat beeldende kunst, dans, arts décoratifs en film dooreen vloeien tot ze een synthese vinden in zijn mode. 

Van Noten herinterpreteert oude symbolen, iets wat vooral duidelijk wordt wanneer hij zijn gebruik van goud toelicht. Goud is een oeroud edelmateriaal, dat in elke cultuur een teken van rijkdom en overvloed is. De waarde die we toekennen aan goud inspireerde vorstenhuizen, religies en kunstenaars tot het verwerken van de grondstof. Inspirations toont een miniatuur van het werk Apollo Rey III van de hedendaagse kunstenaar Hedi Xandt, een negentiende-eeuwse stralenmonstrans en een Peruviaanse dodenmasker uit de twaalfde eeuw (afkomstig van de collectie Dora Janssen uit het MAS). In de vrouwencollectie van 2014 herneemt Van Noten deze fascinatie voor goud. Hij maakt een rozet die op een erg letterlijke wijze aanleunt bij zijn inspiratiebronnen. Oppervlakkige vormgelijkheid? Misschien, maar dan ligt dat eerder aan het wezen van mode dan aan deze ontwerper.

Uniformjas (dolman) van het tweede regiment van de Huzaren van de Italiaanse Republiek (1804-1805) en Mark Rothko's Grey, Orange and Maroon no. 8 (1960). Rood als kleur van bloed, revolutie en bevrijding.

Van Notens silhouetten zijn in de donkere tentoonstellingszaal niet alleen vergezeld van sculpturen, maar ook van enkele schilderijen. Voor een Rothko alléén zou ik al naar het ModeMuseum trekken. Om dan te zien hoe zo'n abstract expressionistisch werk op simpele, maar daarom niet minder boeiende, met een historisch jasje kan verbonden worden, wel, dat is echt de moeite. Het grote schilderij Madame Jasmy Alvin (1925) van Kees Van Dongen uit Centre Pompidou vindt een hedendaagse tegenhanger in een outfit vol print, met een bontje over de schouders. De elegantie van vrouwenportretten die zo eigen is aan de Vlaamse Primitieven vangt Van Noten in een op het eerste zicht ouderwets aandoend silhouet. Wie beter kijkt ziet de details van slangenprint, de pop of colour van het - voor mij althans - typisch 'Vlaams Primitief groen' en de uitgesneden decolleté. De beheersing van zijn kleermakersmetier toont hij in creativiteit, in snit en in afwerking. Die twee laatste vallen vooral op bij zijn door Spanje geïnspireerde ontwerpen. Taureau van Pablo Picasso geeft de toon aan, de silhouetten uit de wintercollectie van 2012 deden me (echt!) naar adem happen. Quelle élégance! De manier waarop de zwarte rok sober en sexy, traditioneel en vernieuwend, zò Spaans en toch Belgisch kan zijn: pure klasse. Schijnbaar onoplosbare tegenstellingen komen in Inspirations meerdere keren naar voren, ja, ze kunnen misschien wel gezien worden als Leitmotiv in Van Notens design. Ik zei het al: schitterend syncretisme.