Günther Uecker in de Axel Vervoordt Gallery

Günther Uecker
Axel Vervoordt Gallery
Vlaeykensgang - Oude Koornmarkt 16, 2000 Antwerpen
4.09 > 18.10 2014 (woe-za 14-18u)

 

In de Antwerpse binnenstad ligt de middeleeuwse Vlaeykensgang verstopt tussen de Hoogstraat, de Oude Koornmarkt en de Pelgrimsstraat. Elke stap brengt de bezoeker verder terug in de tijd en dichter bij de verstopte galerie van antiquair en verzamelaar Axel Vervoordt. Axel en May Vervoordt vormen het koppel dat er in 1968 voor zorgde dat dit steegje, totaal verkrot en klaar voor afbraak, de nieuwbouwkoorts overleefde. Grondige renovatie met respect voor het verleden bleven nadien een constante in hun immobiliën-projecten.

Toen in 2011 hun galerie opende, was dat met een tentoonstelling van Günther Uecker (°1930, Düsseldorf). Nu, drie jaar later, krijgt hij opnieuw de rustige tentoonstellingsruimte. Wat maakt Uecker zo speciaal? 
Zijn fascinatie voor de nagel is sinds de jaren '50 een terugkerend element in zijn werk. Het is een object dat pijnigt, maar ook geneest, dat bescherming kan bieden maar tevens confronteert met gevaar. Met deze dualistische benadering van de nagel (of spijker, voor wie wil) gaat Uecker terug naar zijn eigen oorlogstrauma. Als jongeman zag hij hoe tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn eigen huis werd beschermd door voor de ramen houten paletten te spijkeren. Dit mag dan veiliger geweest zijn, schrik aanjagen deed het ook. Dit verklaart ook waarom Uecker zo uitstekend paste binnen de ZERO-groep, een kunstenaarsbeweging uit de jaren '60 die komaf wilde maken met de subjectiviteit in de hedendaagse kunst. Subjectiviteit die volgens hen ongepast was om de gruwelen van WOII correct uit te beelden. Door gebruik te maken van licht, natuurlijke materialen en abstracte beeldtaal trachtten ze zowel persoonlijke als wereldtrauma's aan te raken in hun kunst. 

Uecker slaagt volgens mij bijzonder goed in het abstract uitbeelden van trauma's. In de Sturz serie beschilderde hij zijn canvas met zwarte verf, plaatste hij nagels in een bijna woeste beweging en hakte hij bovendien zijn werk in twee. Ueckers ongenoegen met de wereld en met zijn eigen verleden zijn voelbaar aanwezig. Het is werk dat schreeuwt, bijna revolutionair: "dit was niet oké!" 
Aschemensch, het enige werk in de galerie dat het zonder spijkers moet stellen, verwijst naar de kernramp van Tsjernobyl uit 1986. De kunstenaar gebruikte zijn eigen lichaam om de assen over zijn canvas uit te smeren. Waarom as? In de eerste plaats verwijst dit naar het radioactieve stof dat door de explosie de omgeving tot ver besmette, maar as is voor Uecker ook religieus en mythisch beladen. Op aswoensdag is dit een teken van berouw en boetedoening. In de mythologie verwijst de feniks naar het ontstaan uit en vergaan in as. De as van Uecker is natuurlijk materiaal, dat hij op natuurlijke wijze laat spreken over een alomtegenwoordige catastrofe.

28_a0614.049feld1986nailsandwhitepaintoncanvasoverawoodenpanel40x40x11cm.jpg

De twee werken die ik net aanhaalde zitten vol uitbundige energie, maar Uecker is misschien wel het meest bekend voor zijn nail fields of energy die een veel meer ingehouden toon hebben. Hij maakte deze spijkervelden op verschillende formaten en kan hier blijkbaar niet mee ophouden: Uecker is nog steeds (!) op dezelfde wijze actief kunstenaar. Voor hem is het zetten van deze spijkers een meditatief proces. Dit kan het na langdurig kijken voor de toeschouwer ook worden.

In totaal hangen er een vijftal werken in de galerie. Dit maakt een bezoek korter, maar ook intenser dan een museumbezoek: de energie van Uecker vraagt ook energie van ons. Vijf keer aandachtig kijken is vaak aangenamer dan een volledige retrospectieve doorlopen.