Een blauwe logica: Riley Harmon op het Bâtard Festival in Brussel

In Brussel liep van 2 tot en met 5 november het kunstenfesival Bâtard. Het beeldende luik van een programma dat verder vooral draaide rond performance, bestond uit de video-installatie A Method for Blue Logic van Riley Harmon. 

 

Bluescreen-blauw

Bij het binnenkomen van de Beursschouwburg zie ik een televisie op de grond staan. Ervoor liggen een tapijt en drie hoofdtelefoons. Op het scherm speelt A Method for Blue Logic van Riley Harmon. Ik ben meteen gebiologeerd door de beelden, waarin een zeer specifieke soort blauw prominent aanwezig is. 

De Bâtardfotograaf legde vast hoe ik gebiologeerd naar A Method for Blue Logic keek. ©Sarah Oyserman.

De Bâtardfotograaf legde vast hoe ik gebiologeerd naar A Method for Blue Logic keek. ©Sarah Oyserman.

Het blauw is precies de kleur van een ‘bluescreen’, een scherm in een filmstudio. De acteurs spelen hun scènes voor het blauwe scherm, en nadien worden computermatig andere decors in de beelden geplakt. De illusie is dan compleet. Precies over die illusie, of althans de verschuiving van perceptie, gaat A Method for Blue Logic

Het tijdsverloop van de film is cyclisch: het speelt af in een loop, en al gauw merk ik dat alle scènes zich in mijn herinnering lijken te vermengen. Een blond meisje loopt via een donkere tuin een filmstudio in, waar ze een gevoelige en dromerige versie van de klassieker Georgia On My Mind zingt. Een jongeman en een jonge vrouw zitten bij een meer en citeren een tekst over de  Ze bevinden zich duidelijk op een filmset: meerdere camera’s staan op hen gericht en een regisseur geeft aanwijzingen bij het script dat de jongeren in hun hand houden: “my comments are in blue”. 

Complotdenken

De onrechtstreekse aanleiding voor Harmons film is de dodelijkste ‘school shooting’ uit de geschiedenis van de Verenigde Staten. Op 14 december 2012 schoot een twintigjarige man twintig kinderen en zes volwassenen dood in een basisschool in Connecticut. Eén leerkracht redde haar klas door de kinderen in een badkamertje op te sluiten. 

Niet veel later kreeg kunstenaar Riley Harmon een e-mail, waarin hij verward werd met een actrice die kennelijk dezelfde naam draagt. Volgens de afzender zou deze actrice in opdracht van de Amerikaanse overheid de rol van de leerkracht die haar klas redde op zich genomen hebben en was het hele schietincident een complot. 

A Method for Blue Logic: screenshot. 

A Method for Blue Logic: screenshot. 

Stomverbaasd en een beetje bang ging Harmon op zoek naar meer complottheorieën in verband met dit incident, en stootte op ontelbare online fora waar mensen hun theorieën spuien en debatteren over de waarheid of fictie van bepaalde geruchten en verslagen. “Wat me na het uitpluizen van deze fora bijblijft, is dat het gemeenschappen zijn,” zegt Harmon. “Mensen komen er samen met één gemeenschappelijke factor: ongeloof over een traumatische en mysterieuze gebeurtenis. Hun complotdenken is een rouwproces, waarbij ze wanhopig proberen te begrijpen wat zich op die tragische dag afspeelde.” 

Fictie en perceptie

Bepaalde berichten die hij in deze online fora terugvond, gebruikte Riley Harmon als script voor zijn film, die ook een antwoord vormt op de bedreigende e-mail. Opvallend in de vele discussies was de herhaling van het woord ‘blauw’, ook de kleur van een bluescreen en bijgevolg de perfecte rode draad voor deze film. Bovendien staat de term ‘blue’ in het Engels ook voor ‘droevig’ of ‘melancholisch’, een emotie die misschien past bij de complottheorieën, die zich na een tragische gebeurtenis ontwikkelen. 

Het blauw van het bluescreen, van de replieken op de fora, van de jurk van het meisje dat Georgia On My Mind zingt, en het blauw van de kleren die de twee jongeren bij het meer dragen, maar ook het blauw van het tapijt waarop ik momenteel naar de video zit te kijken. Alles in A Method for Blue Logic wordt in dezelfde betoverende kleur van een alternatieve werkelijkheid, waar elke Hollywoodfilm begint, gehuld. 

A Method for Blue Logic: screenshot. 

A Method for Blue Logic: screenshot. 

Zowel films als complottheorieën bieden niet louter fictie. Ze wijzen ons erop dat er niet één werkelijkheid hoeft te zijn. Eerder dan feiten bestaan er vooral verschillende perspectieven om een bepaalde situatie te bekijken. Het blonde meisje in de blauwe jurk doet denken aan Alice in Wonderland, meer bepaald wanneer ze zich van een valse grasmat naar een echte tuin begeeft en daar een stukje van een buitensporig grote cake eet. Ook het boek van Lewis Carroll stelde de vraag naar alternatieve werkelijkheden: zijn we niet allemaal een beetje Alice wanneer we de dingen zien zoals we ze willen zien, of dingen anders, rooskleuriger, pessimistischer of nuchterder bekijken dan een gesprekspartner?

Het blauw dat zo prominent aanwezig is in Harmons film en in de discussies van de complotdenkers is niets anders dan zo'n alternatieve manier van kijken, bovendien ingegeven door gevoelens van rouw en onbegrip. Het meisje aan het meer bedekt de jongen met een blauwe trui alvorens hem te omhelzen. Ze zijn het niet noodzakelijk eens, maar hebben één ding gemeen: ze geloven in een alternatieve waarheid en proberen via hun gesprek een verklaring, een logica, te ontdekken. A Method for Blue Logic stelt met andere woorden films, fictie en complottheorieën voor als een ander perspectief op de wereld rondom ons: ze leren ons dingen anders te zien en zijn allemaal zoektochten; niet naar waarheid, maar naar iets wat steek houdt. Daarom past Riley Harmon film ook perfect bij het motto van het Bâtard Festival (uit een quote van Jean-Luc Nancy): "opening up a larger space (which is uncertain in its nature and direction."