Het Wilde Westen vandaag: Mohamed Bourouissa in het Stedelijk Museum Amsterdam

Als je in Amsterdam bent, kan je niet om de fantastische en uitermate goed functionerende musea heen. Het Museumplein is winter en zomer volgestouwd met toeristen die vanuit alle hoeken selfies maken met de beroemde ‘I amsterdam’ sculptuur, of met studenten die op een van de vele bankjes een kleine lunch nuttigen. Het Rijksmuseum, het Stedelijk Museum en het Van Gogh Museum zijn er slechts enkele stappen van elkaar verwijderd en hebben voldoende te bieden om een hele dag met kunst te vullen. Zelfs in het bijzijn van Rembrandt, Rietveld en Van Gogh maakte de tijdelijke tentoonstelling van Mohamed Bourouissa in het Stedelijk een grote indruk.

Mohamed Bourouissa’s project Horseday ging in 2013 van start en loopt de facto nog steeds. De Frans-Algerijnse kunstenaar ontdekte en geraakte gefascineerd door de ruitercultuur in de Afro-Amerikaanse gemeenschap in Philadelphia, Verenigde Staten. Hij werkt regelmatig met deze gemeenschap van hedendaagse ‘cowboys’ samen en presenteert enkele video’s, foto’s en installaties nu in het Stedelijk.

De 'black cowboys' in Philadelphia. © Mohamed Bourouissa

De 'black cowboys' in Philadelphia. © Mohamed Bourouissa

De traditie van ‘black cowboys’ gaat al eeuwenver terug in het westen van de Verenigde Staten, met een sterke gemeenschap in Philadelphia. Bourouissa’s video’s tonen hoe ook vandaag cowboys te paard door de stad rijden, en bij het stoplicht stilstaan tussen auto’s en andere hedendaagsere voertuigen, en anderzijds hoe de jonge generatie haar paarden tot het uiterste verzorgt en deelneemt aan dessuurshows.

Vergeten cowboys

Mohamed Bourouissa, Horseday, installatie in het Stedelijk Museum, Amsterdam

Mohamed Bourouissa, Horseday, installatie in het Stedelijk Museum, Amsterdam

Bourouissa is lang niet de enige die zich geïnspireerd voelt door de ‘black cowboys’ in Philadelphia. Fotograaf Charles Mostoller maakte een serie over met name de adolescenten van deze gemeenschap. In zijn, bij momenten roerende, zwart-wit beelden is te zien hoe de introductie tot deze gemeenschap, en het langdurige engagement dat samengaat met paardrijden, vaak kansarme jongeren kunnen motiveren. Kunstenaars John Ferguson en Gregg MacDonald sloegen dan weer de handen in elkaar voor een documentaire film over de Afro-Amerikaanse ruiters. In “The Forgotten Cowboys” brengt het duo aan het licht dat ook in het Wilde Westen van de negentiende eeuw al ongeveer een op vier cowboys van Afro-Amerikaanse origine was. Het beeld dat Hollywood van de typisch blank cowboy ophangt, wordt dus stevig bijgesteld.

In deze tamelijk grote poel van kunstenaars die zich voor dit specifieke fenomeen interesseren, slaagt Mohamed Bourouissa zich te onderscheiden door werken van zijn eigen hand toe te voegen. Zo presenteert hij zijn documentaire videobeelden in een speciaal opgezette ruimte, waarvan de buitenmuren bedekt zijn met foto’s en advertenties voor paardenshow, maar ook aangevuld met objecten, geleend van de cowboys zelf. Daarnaast creëerde Bourouissa zijn eigen sculpturale installaties uit aluminiumplaten, waarin portretten van de cowboys verwerkt zijn.

 

Beleving van binnenuit

Het is duidelijk dat de interesse van de kunstenaar voornamelijk uitgaat naar de beleving van deze particuliere subcultuur. Aan al zijn werken is te voelen hoe hij de ‘black cowboy’ gemeenschap niet alleen bestudeerde, maar er deel van ging uitmaken. Diezelfde methode gebruikte Bourouissa al voor andere semidocumentaire werken, zoals een portrettenreeks van migranten in een wijk in Parijs, of een video over het gevangeniswezen, waarin te zien is hoe hij via (in amper verstaanbare slang uitgedrukte) sms’en nauw contact houdt met de gevangenen, en hen vraagt bepaalde elementen uit hun dagelijks leven te filmen. Steeds opnieuw probeert hij dus een bepaalde subcultuur van binnenuit te doorgronden om haar systemen te begrijpen. Het documenteren is voor Bourouissa, in tegenstelling tot zijn bovengenoemde collega’s die alles van op een afstand vastleggen, secundair. Wat van belang is, is de sfeer herscheppen die hij in een zeer specifieke subcultuur ervaarde. Dankzij de kracht van zijn fotografische en bewegende beelden, de sterke compositie van de tentoonstelling als één installatie, en de verwerking van rechtstreeks geïmporteerde objecten, is die sfeer ook voelbaar voor de toeschouwer.

Mohamed Bourouissa, The City, 2016. 

Mohamed Bourouissa, The City, 2016. 

 

 

Horseday van Mohamed Bourouissa loopt nog tot 1 januari 2017 in het Stedelijk Museum Amsterdam.