Pastoral Myths. "Een knappe groepstentoonstelling van La Loge"

La Loge Architectuurmuseum (een voormalige vrijmetselaars-tempel in modernistische stijl)

La Loge Architectuurmuseum (een voormalige vrijmetselaars-tempel in modernistische stijl)

Zelden vond ik na het zien van een expo een titel zo adequaat als die van de kleine tentoonstelling Pastoral Myths in het Brusselse Architectuurmuseum La Loge. De verwijzing naar de "mythe" van het pastorale bestaan is tegelijkertijd maatschappijkritisch en kunsthistorisch geladen. Pastoral myths werkt perfect als leidraad bij de tentoonstelling.

Pastoraal als genre?
Al tijdens de Klassieke Oudheid idealiseerden dichters het bucolische bestaan, of anders gezegd: het herdersleven. Vergilius schreef in het eerste van zijn tien gedichten (of Eclogen genoemd) in zijn Bucolica het volgende: "Tityrus, jij die achteroverligt in de schaduw van een wijdvertakte beuk; jij speelt een landelijk liedje op je fijne herdersfluit." 
Maar het pastorale genre moet niet per se over schapen, herders en glooiende heuvels gaan. Het kan evengoed de tegenstelling tussen de natuur en de stad behandelen. Tijdens de Romantiek keken kunstenaars vol enthousiasme naar de natuur - ze vluchtten weg van de industriële steden die steeds groter werden. Ze zochten in watervallen, rotspartijen en onstuimige rotsen het sublieme: een combinatie van fascinatie voor de schoonheid en angst voor het onvoorspelbare van de natuur. Het spreekt voor zich dat hun benadering van de natuur helemaal anders was dan die van Vergilius. Juist die verschillen zijn boeiend (vind ik natuurlijk als historica-in-spe). De vraag die in de expo centraal staat, is dan ook hoe wij vandaag naar de natuur kijken.

De natuur als therapie
Anniemie Van Wulfen, een Duitse kunstenares die in Berlijn woont en werkt, toont in deze expo een ligbed in combinatie met een potloodtekening. Het bed is beschilderd met een psychedelische tie-dye print en doet denken aan de praktijk van een psychiater. De combinatie met de tekening, die een brandende stad toont, suggereert verschillende dingen. Heeft "de patiënt" angst voor de stad? Verwijst de tie-dye naar de aanklachten van de hippie-beweging uit de jaren '60? Is de natuur voor de persoon die neerligt dé oplossing bij uitstek?
Het is in ieder geval zo dat de natuur in onze hedendaagse maatschappij vaak geassocieerd wordt met 'tot rust komen', 'stilte' en 'traagheid'. Dat zijn elementen die een remedie kunnen zijn tegen burn-outs, depressies en stress in het algemeen. 

Annemie Von Wulfen, Untitled, 2013, olie op canvas, 200x140 cm, Galerie Meyer Kainer

Annemie Von Wulfen, Untitled, 2013, olie op canvas, 200x140 cm, Galerie Meyer Kainer

Gewoon genieten
Van Van Wulfen is op de benedenverdieping van La Loge ook een schilderij met bloemen te zien. Opnieuw lijkt ze met de felle kleuren en grote bloemen te refereren aan de flower power, maar er zitten ook elementen uit andere tijdperken in de kunst. De bloemen lijken afkomstig van 16e-eeuwse stillevens en het huisje op de achtergrond zou zo uit een 19e-eeuws genretafereel kunnen komen. De natuur is een inspiratiebron over de eeuwen heen. Voor mij leek het bij dit werk eerst alsof Van Wulfen me opdroeg om complexloos kijken. Daarmee bedoel ik: gewoon genieten van het schilderij, zoals we zouden kunnen genieten van de natuur. Daarna dacht ik verder na: klaagt ze dat misschien juist aan?

Verantwoordelijkheidsgevoel
De vraag is immers: kunnen we het ons vandaag nog veroorloven om "gewoon te genieten" van een glooiend landschap; één met fladderende vlinders en een kabbelend beekje? Uit deze expo maak ik op: nee. Het werk van duo Daniel Dewar en Grégory Gicquel geeft een negatiever beeld op de relatie tussen mens en natuur. Hier zien we in een acht seconden durende loop (HD film) Legs (2012) steeds meer uit klei gemaakte benen. Op de foto's zien we de sculptuur groeien en steeds meer plaats innemen in het landschap. De menselijke ledematen suggereren lust en roepen een sfeer van erotiek op. Misschien gaat het wel over een onhoudbare bevolkingsgroei. In ieder geval is de relatie tussen het landschap (de natuur) en menselijke (het artificiële) hier verstoord. Het werk maant ons (op licht humoristische wijze) aan om verantwoordelijkheid op te nemen en stil te staan bij ons gebruik van de omgeving rondom ons. 

Zoals ik begon, wil ik ook eindigen. De kracht van deze expo zit goed vervat in de titel. Pastoral myths is een woordgroep die ons bewust maakt voor onze omgang met de natuur, en die eveneens doet beseffen dat die omgang er één van hier en nu is. Leren relativeren en bewustmaken is in deze tentoonstelling niet uitgelokt door één kunstwerk op zich, wel door de samenhang tussen de werken onderling. Een knappe groepstentoonstelling van La Loge. Nog tot 25 juni gratis te bekijken!