Sarah Vanhee plaatst haar geëngageerde kunst in de publieke ruimte

Van 22 tot 29 maart wil kunstenares Sarah Vanhee zoveel mogelijk posters verspreiden in Gent, en bij uitbreiding in heel België. Op de posters is een eenvoudige maar aangrijpende tekst te lezen. Waar het de vluchtelingencrisis betreft, is de publieke opinie gefragmenteerd in een aantal diverse richtingen. Sommigen willen de vluchtelingenstroom kost wat het kost uit Europa willen houden. Sommigen zetten zich in als vrijwilliger en ontfermen zich over vluchtelingen. Anderen beschouwen de hele crisis als een ‘ver-van-mijn-bed-show’ en liggen er niet van wakker.

“We apologize for pretending it’s not our mess”[1]

Eén van Sarah Vanhee's posters in het Gentse straatbeeld. (c)Sarah Vanhee 

Eén van Sarah Vanhee's posters in het Gentse straatbeeld. (c)Sarah Vanhee 

Vanhee richt zich met haar kunstwerk tot die laatstgenoemden, die zij zelf “de zwijgende meerderheid” noemt. Het is immers haar opvatting dat te veel mensen het allemaal aan de politiek overlaten en denken dat ze de vluchtelingencrisis kunnen negeren. De tekst, die in het Arabisch, Pashto, Farsi, Koerdisch, Turks, Bulgaars, Engels, Nederlands en Frans beschikbaar is, wil vluchtelingen in hun eigen taal verwelkomen, en is een verontschuldiging voor de manier waarop dat welkom tot nu toe verlopen is. Door de posters in de publieke ruimte te verspreiden, doorbreekt Vanhee de illusie dat de vluchtelingencrisis een ‘ver-van-mijn-bed-show’ is. Iedereen wordt door de kunstenares aangespoord om deel te nemen aan het publieke debat.

“We apologize for not speaking up”

‘Absent Images’ vervaagt de grens tussen kunstwerk en pamflet. Vanhee neemt zeker een duidelijk politiek standpunt in, en toch overstijgt haar werk dat ook. Kunst is niet gebonden aan politieke regels en bezit de nodige vrijheid om aan een politiek debat te raken zonder zelf radicaal politiek te worden. Naar mijn persoonlijke mening kan kunst daarom een cruciale rol spelen in het maatschappelijk debat en in de publieke ruimte. De posters hebben niet zozeer een impact op het politieke aspect van de vluchtelingencrisis, maar willen burgers betrekken bij een menselijk debat. Mijns inziens kan kunst in de publieke ruimte mensen voorbij de politiek voeren en bewust maken van een veel eenvoudiger element: de dagelijkse intermenselijke communicatie. Ik vind dat Vanhee hier bovendien goed in slaagt door eenvoudige affiches te verspreiden die tot op zekere hoogte de beeldtaal van reclame recupereren (hoewel het om een tekst gaat, is het vormelijke hier dus ook cruciaal). Door het rechtstreekse appèl in haar tekst, wil ze mensen aanzetten om op een empathische manier over de vluchtelingencrisis na te denken.

“We apologize for not treating all humans equally”

Hoewel Vanhee zelf verklaart “politieke druk” te willen zetten met haar werk, vind ik dat niet het belangrijkste effect. ‘Absent Images’ kan gezien worden als beeldende kunst (de posters zelf), maar is tegelijk een interactieve performance, waar elke voorbijganger, elke kijker en lezer, aan deelneemt. Het interessante aan kunst in de publieke ruimte is immers dat het niet hoeft te buigen voor de (vaak elitaire) paradigma’s van kunst in een gedefinieerde en afgesloten tentoonstellingsruimte. Kunst in de publieke ruimte is niet prestatiegericht, maar focust op de interactie en communicatie tussen mensen. ‘Absent Images’ is hier een geslaagd voorbeeld van, temeer omdat ook haar boodschap precies die intermenselijke connectie beoogt. Aan wie deze week in Gent rondloopt: hou je ogen open! 

 

‘Absent Images’ van Sarah Vanhee maakt deel uit van een festivalweek in Vooruit, Gent. Dit festival, waar behalve Sarah Vanhee ook Juan Domínguez, Mette Edvardsen en Alma Söderberg aan deelnemen, biedt negen experimenten rond “taal, werk en tijd” en is een initiatief van Manyone. Meer informatie via deze link.

 

[1] De Engelstalige quotes die mijn tekst onderbreken komen uit de tekst die op de posters van Sarah Vanhee te lezen is en dienen ter illustratie.