Phaedra

Phaedra
Theater Zuidpool
Stadsschouwburg Leuven
dinsdag 17 december, 20u

Het klassieke verhaal van Phaedra, de vrouw van Theseus die verliefd wordt op haar stiefzoon, sprak tot de verbeelding van vele theaterschrijvers. Ze komt voor het eerst voor bij Euripides, in zijn stuk Hippolytos, en later in de Klassieke Oudheid ook bij Seneca. Racine schreef over haar, net als O'Neill en Marina Tsvetaeva. Het is de theatertekst van die laatste die Theater Zuidpool in vertaling van Jos Holtzer gebruikt. En in plaats van Phaedra (Sofie Decleir) de hoofdrol te geven, krijgt Tsvetaeva's tekst die.  

Een goede tekst is één ding, maar hem goed brengen, is iets anders. Theater Zuidpool slaagt erin om deze tragedie draaglijk te maken door middel van een uitzonderlijke lichtheid in zijn spel. Nuances, grapjes en stijlfiguren uit de tekst naar boven halen, valt niet te onderschatten. We krijgen als toeschouwers de lezing van de acteurs, die ontstond na acht weken lang lezen en elke dag acteren! Daar aan vooraf ging een grondige studie van de ontstaanscontext. Welke versie kiezen? Waarom? Wat bedoelt de schrijfster? In Tsvetaeva's versie van Phaedra zitten bijvoorbeeld heel wat autobiografische elementen. Het is nodig zo'n dingen te weten als acteur: karakters begrijpen gaat zo gemakkelijker. Zeker voor dit stuk is dat van belang, want zelden 'ontmoette' ik zo'n diepgaande personages op scène. De voedster (Ariane van Vliet) bijvoorbeeld, aan wie Phaedra haar liefde voor Hippolytos opbiecht, heeft duidelijk problemen met het aanvaarden van haar ouderdom. Ze projecteert daarom haar eigen fantasieën op de jongere Phaedra, om op die manier haar eigen gemiste jeugd te compenseren. De problematiek van het ouder worden legt Tsvetaeva op die manier bij de voedster, terwijl in Racine's versie Phaedra zelf veel meer complexen heeft.
Een ander voorbeeld van een intrigerend diep karakter is Theseus, die op het einde zijn emoties uitschakelt en alles als 'wil van de goden' verklaart. De vraag is alleen: zegt hij dat omdat hij dat echt gelooft of vlucht hij voor de realiteit?

Je neemt dus enkele vragen mee naar huis. Daarom genoot ik ook zo van de 'Achterklap', een korte nabespreking die 30CC de toeschouwers na de voorstelling aanbiedt. Het publiek kan in gesprek gaan met de acteurs en vragen stellen. Ik moest bijvoorbeeld echt weten welke muziek het was die tussen de verschillende bedrijven speelde. De muzikale intermezzo's zorgden ervoor dat je als toeschouwer even uit je 'rol' kon vallen. Ik voelde hoe de zaal terug adem haalde - want let op: zo'n tragedie is best spannend - en tijd kreeg de informatie ter verwerken, opdat iedereen klaar zou zijn voor het volgende bedrijf. Het eerste stukje was Débussy, Hommage à Rameau, en de daaropvolgende fragmenten kwamen uit de opera Hyppolite van Rameau, maar dan voor piano omgezet door Koen De Sutter en gespeeld door Alexandre Tharaud.

Een schitterend poëtische tekst, een goed opgebouwde spanningsboog en sterke acteerprestaties maken van deze productie een voltreffer. In april herneemt Theater Zuidpool 'Faust', een voorstelling die, toen hij in première ging, alom geprezen werd. Een maand later zal 'Empedokles' in première gaan. Ik ben alvast benieuwd, net als mijn theaterkijkende vrienden. In tussentijd... luisteren we naar Rameau.

Jean Philippe Rameau, Hippolyte et Aricie (1733)
Emanuelle Haïm